Akaryakıt pompalarının aksine elektrikli araç şarj cihazları tek bir evrensel tabanca kullanmaz. Farklı bölgeler farklı fişlerde standartlaşmıştır ve aynı araçta bile AC ile DC şarj çoğu zaman farklı soketler kullanır. Sürücüler için bu sorun büyük ölçüde araç ve adaptörlerle çözülür; şarj işletmecileri için ise doğru soket seçimi bir sahayı hangi araçların kullanabileceğini belirler.
Bu rehber her önemli soket tipini, nerede kullanıldığını ve şarj ağınız için ne anlama geldiğini açıklıyor.
- Avrupa ve Türkiye AC için Type 2, DC hızlı şarj için CCS2 kullanır; bu ikisi yeni araçların neredeyse tamamını kapsar.
- Kuzey Amerika CCS1'den NACS'e (SAE J3400) geçiyor; AC'de Type 1 hâlâ yaygın.
- Çin AC ve DC için GB/T, Japonya DC için hâlâ CHAdeMO kullanır.
- Ağır kamyonlar için yükselen standart Megawatt Şarj Sistemi (MCS)'dir.
AC ve DC soketler: Neden iki tane var?
AC şarjda şebeke gücünü bataryanın kullandığı DC'ye aracın içindeki dahili şarj ünitesi çevirir; bu yüzden soket görece düşük güçte alternatif akım taşır. DC şarjda dönüşüm şarj istasyonunun içinde yapılır ve istasyon çok daha yüksek güçte DC'yi doğrudan bataryaya verir. DC daha kalın ek kontaklar gerektirir; CCS gibi birleşik tasarımların AC tipi fişin altına iki DC pimi eklemesi bundandır.
Soket tiplerine genel bakış
| Soket | Akım | Ana bölgeler | Tipik güç |
|---|---|---|---|
| Type 1 (SAE J1772) | AC, tek faz | Kuzey Amerika, eski Japon ve Kore araçları | Pratikte yaklaşık 7,4 kW'a kadar |
| Type 2 (IEC 62196-2) | AC, tek veya üç faz | Avrupa, Türkiye ve birçok pazar | 3,7–22 kW (43 kW nadir) |
| CCS1 (Combo 1) | DC | Kuzey Amerika, Güney Kore | 50–350 kW |
| CCS2 (Combo 2) | DC | Avrupa, Türkiye, Orta Doğu, Avustralya ve diğerleri | 50–400 kW |
| CHAdeMO | DC | Japonya; Avrupa'da eski araçlar | Sahada çoğunlukla 50 kW |
| NACS / SAE J3400 | Tek fişte AC ve DC | Kuzey Amerika | DC'de 250 kW ve üzeri |
| GB/T | Ayrı AC ve DC fişleri | Çin | AC 7–22 kW; DC birkaç yüz kW'a kadar |
| MCS | DC | Ağır kamyon ve otobüsler | Megavat seviyesi |
Type 1 ve Type 2
Type 1, Kuzey Amerika'da AC şarj için hâlâ standart olan beş pimli tek fazlı bir fiştir. Bazen Mennekes soketi de denen Type 2 ise üç fazlı gücü destekleyen yedi pimli bir fiştir; Avrupa ve Türkiye'deki AC cihazların 11 veya 22 kW verebilmesinin nedeni budur. Halka açık AC cihazlar genellikle Type 2 priz sunar ve sürücü kendi kablosunu getirir; duvar tipi cihazlar ve bazı halka açık noktalarda kablo cihaza sabittir.
CCS1 ve CCS2
Combined Charging System, bir AC soketin altına iki büyük DC pimi ekler; böylece araçtaki tek giriş hem AC hem DC kabul eder. CCS2, Type 2 üzerine kuruludur ve Avrupa, Türkiye ve birçok pazarda DC standardıdır; CCS1 ise Type 1 üzerine kuruludur ve Kuzey Amerika'nın ana DC standardı olmuştur. CCS, Plug & Charge'ı mümkün kılan ISO 15118 iletişimini destekler.
CHAdeMO
CHAdeMO ilk DC hızlı şarj standartlarından biridir ve çift yönlü şarjı erken desteklemiştir. Japonya'da hâlâ yaygındır; ancak Avrupa'da yeni araçların çoğu CCS2 kullandığı için artık esas olarak önceki nesil Nissan Leaf gibi eski modeller için gerekir. Birçok DC cihaz CCS2'nin yanında hâlâ bir CHAdeMO kablosu sunsa da bu pay küçülüyor.
NACS (SAE J3400)
NACS, Kuzey Amerika'da Tesla'nın tescilli soketi olarak başladı, sektöre açıldı ve ardından SAE tarafından J3400 olarak standartlaştırıldı. Tek bir kompakt fişte hem AC hem DC taşır. Büyük üreticilerin çoğu Kuzey Amerika modellerinde NACS'e geçeceğini açıkladı. Avrupa ve Türkiye'de kullanılmaz; burada Tesla araçları CCS2 kullanır. Ayrıntılar NACS rehberimizde.
GB/T
Çin'in ulusal standardı AC ve DC için ayrı soketler kullanır. Çin dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı olduğu için GB/T küresel olarak en yaygın soketlerden biridir, ancak Çin ve bazı komşu pazarlar dışında nadiren görülür. GB/T yazımız daha fazlasını anlatıyor.
Kamyonlar için MCS
Ağır elektrikli kamyonlar otomobillerden çok daha fazla güce ihtiyaç duyar. Megawatt Şarj Sistemi, kamyonların zorunlu sürücü molaları sırasında şarj olabilmesi için megavat seviyesinde DC şarja yönelik daha büyük bir soket kullanır. İlk MCS sahaları yük taşımacılığı koridorlarında ortaya çıkıyor.
Hangi soketleri kurmalısınız?
| Pazar | AC | DC |
|---|---|---|
| Avrupa, Türkiye, Orta Doğu | Type 2 priz veya sabit kablo | CCS2; trafiğinizde eski araçlar varsa CHAdeMO |
| Kuzey Amerika | Type 1 (J1772) ve giderek NACS | CCS1 ve NACS |
| Çin | GB/T AC | GB/T DC |
| Japonya | Type 1 | CHAdeMO, gerektiğinde CCS |
Soket seçimi yönetim sisteminizi de etkiler. OCPP her çıkışı bir connector ID ile (2.0.1'de EVSE ve connector ile) tanımlar ve her biri kendi durumunu ve hatalarını bildirebilir. Bunun panelde nasıl göründüğünü soket durumları rehberimizde, fişlerin Mod 2, 3 ve 4 ile ilişkisini şarj modları rehberimizde anlattık.
Sıkça sorulan sorular
Türkiye ve Avrupa'da en yaygın şarj soketi hangisi?
AC şarj için Type 2, DC hızlı şarj için CCS2. Bu pazarlarda satılan yeni araçların neredeyse tamamı bu ikisini kullanır.
Type 2 girişli bir araç CCS2 cihazında şarj olabilir mi?
Araçta Type 2 bölümüne ek DC pimleri içeren CCS2 girişi varsa evet. Yalnızca Type 2 girişi olan bir araç AC'de şarj olur ama DC hızlı şarj cihazlarını kullanamaz.
CHAdeMO kullanımdan kalkıyor mu?
Yeni araçlar CCS veya NACS kullandığı için Avrupa ve Kuzey Amerika'da payı azalıyor. Japonya'da ve eski araçlar için hâlâ önemlidir.
Farklı soketler için farklı yazılım gerekir mi?
Hayır. Donanımdan bağımsız bir OCPP platformu tüm soket tiplerini aynı şekilde yönetir; soket tipi her cihazın yapılandırma ve verisinin bir parçasıdır.
Her soket tipindeki AC ve DC cihazları tek panelden, soket bazında canlı durumla yönetin. Üreticy OCPP yazılımını keşfedin veya bize ulaşın.