OCPP Nedir? Şarj Protokolüne Sade ve Anlaşılır Bir Rehber

Elektrikli araç şarj cihazı işletiyor, kuruyor ya da satın alıyorsanız, neredeyse her görüşmede OCPP kavramıyla karşılaşırsınız. Bir üreticinin şarj cihazının başka bir firmanın yazılımıyla yönetilebilmesinin nedeni OCPP'dir ve herhangi bir donanım almadan önce kontrol etmeniz gereken ilk konulardan biridir.

Bu rehber, OCPP'nin ne olduğunu sade bir dille anlatıyor: protokolü kimin yönettiğini, şarj cihazı ile merkezi sistemin birbiriyle nasıl haberleştiğini, hangi sürümlerin bulunduğunu ve bir OCPP yazılım platformunun sizin için gerçekte ne yaptığını. Programlama bilgisi gerekmez.

OCPP nedir?

OCPP, Open Charge Point Protocol (Açık Şarj Noktası Protokolü) ifadesinin kısaltmasıdır. Bir elektrikli araç şarj istasyonunun arka uç sistemle nasıl bilgi alışverişi yapacağını tanımlayan bir iletişim protokolüdür. Bu arka uç sisteme genellikle CSMS (Charging Station Management System – şarj istasyonu yönetim sistemi) denir. Eski dokümanlarda "merkezi sistem" (central system) olarak geçer.

Protokolü, şarj donanımı ve yazılımı alanındaki şirketlerden oluşan küresel ve kâr amacı gütmeyen bir konsorsiyum olan Open Charge Alliance (OCA) yönetir. Spesifikasyonlar açık olarak yayımlanır; böylece her üretici ya da yazılım geliştirici bunları uygulayabilir. OCPP 2.0.1 ayrıca IEC 63584 uluslararası standardı olarak kabul edilmiştir; bu da protokole kamu ihalelerinde ve mevzuatta ek bir ağırlık kazandırır.

OCPP, aracın şarj cihazıyla nasıl konuştuğunu tanımlamaz. Bu ayrı bir katmandır ve IEC 61851 ile ISO 15118 gibi standartlar tarafından ele alınır. OCPP yalnızca şarj cihazı ile yönetim yazılımı arasındaki bağlantıyı kapsar.

OCPP'yi kimler kullanır ve neden önemlidir?

Şarj pazarındaki neredeyse her grup OCPP'ye bağımlıdır:

• Şarj ağı işletmecileri (CPO'lar), halka açık ve yarı açık istasyonları izlemek, sürücüleri yetkilendirmek ve enerji verilerini toplamak için kullanır.
• Filo operatörleri, hangi aracın nerede şarj olduğunu ve her sürücünün ne kadar enerji harcadığını görmek için kullanır.
• Otoparklar, oteller ve konut siteleri, kimin şarj edebileceğini kontrol etmek ve tüketimi raporlamak için kullanır.
• Kurulumcular ve bayiler, şarj cihazlarını devreye almak ve müşterilerine uzaktan destek vermek için kullanır.

En önemli fayda, tek bir üreticiye bağımlı kalmamaktır. Açık bir protokol olmasaydı, bir şarj cihazı yalnızca kendi üreticisinin yazılımıyla çalışırdı. OCPP sayesinde her lokasyona uygun donanımı ve işinize uygun yazılımı seçebilir, ileride birini diğerini değiştirmeden yenileyebilirsiniz.

OCPP iletişimi nasıl çalışır?

En yaygın sürüm olan OCPP 1.6J'deki "J", WebSocket üzerinden JSON anlamına gelir. Şarj cihazı istemci rolündedir. CSMS'in verdiği bir adrese, örneğin wss://ocpp.example.com/ocpp/CP001 adresine WebSocket bağlantısı açar; yolun son kısmı şarj noktası kimliğidir (charge point ID). Bağlantı açık kalır, böylece iki taraf da istediği an mesaj gönderebilir.

Her mesaj küçük bir JSON dizisidir. İçinde mesaj tipi, benzersiz bir mesaj kimliği, işlem (action) adı ve veri yükü (payload) bulunur. Her isteğe aynı mesaj kimliğiyle yanıt verilir; bu sayede iki taraf da hangi yanıtın hangi soruya ait olduğunu eşleştirebilir.

Tipik bir mesaj akışı

1. BootNotification: şarj cihazı açıldığında markasını, modelini ve yazılım (firmware) sürümünü bildirerek kendini tanıtır. CSMS, Accepted, Pending ya da Rejected ile yanıt verir ve heartbeat aralığını belirler.
2. Heartbeat: şarj cihazı, çevrimiçi olduğunu CSMS'e bildirmek için düzenli aralıklarla, genellikle 60 ila 300 saniyede bir kısa bir sinyal gönderir. Yanıtta güncel saat de bulunur; bu da cihaz saatinin doğru kalmasına yardımcı olur.
3. StatusNotification: bir konnektörün durumu her değiştiğinde şarj cihazı bunu bildirir; örneğin Available, Preparing, Charging, Finishing veya Faulted. Bir sorun varsa bununla birlikte bir hata kodu da gönderilir.
4. Authorize: sürücü bir RFID kart okuttuğunda şarj cihazı kartın UID'sini idTag olarak gönderir. CSMS, Accepted, Blocked, Expired veya Invalid gibi bir durumla yanıt verir.
5. StartTransaction ve StopTransaction: şarj cihazı bir şarj oturumunun başladığını ve bittiğini sayaç okumalarıyla birlikte bildirir.
6. MeterValues: oturum sırasında şarj cihazı enerji (kWh), güç (kW) ve araç sağlıyorsa şarj durumu (SoC) gibi ölçümleri gönderir.

CSMS de şarj cihazına komut gönderebilir. OCPP 1.6'daki yaygın örnekler RemoteStartTransaction, RemoteStopTransaction, Reset, UnlockConnector, ChangeAvailability, ChangeConfiguration ve TriggerMessage'dır.

Bir bakışta OCPP sürümleri

Bugün birkaç sürüm kullanımda. Bunların hepsi birbiriyle uyumlu değildir; bu yüzden şarj cihazlarınızın hangisini desteklediğini bilmeniz önemlidir.

OCPP 2.0 2018'de yayımlandı, ancak sektörün kullandığı sürüm düzeltilmiş baskı olan 2.0.1'dir. Ayrıntılı karşılaştırma ve geçiş önerileri için OCPP 1.6J, 2.0.1 ve 2.1 karşılaştırmamızı okuyun.

Bir OCPP yazılımı (CSMS) ne yapar?

Protokol tek başına yalnızca bir dildir. Asıl değer, şarj cihazlarınızı dinleyen ve mesajlarını faydalı bilgilere ve aksiyonlara dönüştüren yazılımdan gelir. İyi bir şarj istasyonu yönetim sistemi genellikle şu alanları kapsar:

• İzleme: canlı konnektör durumu, anlık güç, verilen enerji ve bir cihaz çevrimdışı olduğunda ya da arıza bildirdiğinde uyarılar.
• Uzaktan kontrol: teknisyen göndermeden cihazı yeniden başlatma, oturumu durdurma, sıkışan kabloyu serbest bırakma veya bir konnektörü devre dışı bırakma.
• Erişim kontrolü: RFID kartları ve sürücüleri yönetme, kimin hangi istasyonda şarj edebileceğine karar verme.
• Oturum kayıtları ve raporlama: istasyon, sürücü veya araç bazında enerji; muhasebe için dışa aktarma.
• Entegrasyon: ERP veya filo yazılımı gibi diğer sistemlerin şarj verisini kullanabilmesi için API ve webhook'lar.

Üreticy, bu görevler etrafında kurgulanmış bulut tabanlı bir CSMS örneğidir. OCPP 1.6J, 2.0.1 ve 2.1 cihazlarını aynı panelde kabul eder; canlı durum, güç ve enerjiyi harita üzerinde gösterir. Tam listeyi Üreticy özellikleri sayfasında görebilirsiniz.

OCPP'de güvenlik

İnternete bağlı bir şarj cihazının korunması gerekir. OCPP üç güvenlik profili tanımlar. Profil 1, şifreleme olmadan HTTP Basic kimlik doğrulaması kullanır. Profil 2, Basic kimlik doğrulamasına TLS şifrelemesi ekler. Profil 3 ise istemci sertifikalarıyla TLS kullanır; böylece iki taraf da kimliğini sertifikayla kanıtlar.

OCPP 1.6'da bu profiller sonradan OCA güvenlik eklentisiyle getirildi, bu nedenle her 1.6 cihaz bunları desteklemez. OCPP 2.0.1 ve 2.1'de ise güvenlik profilleri ve güvenlik olayı kaydı temel spesifikasyonun parçasıdır. Pratik bir kural olarak, donanımınız destekliyorsa düz ws:// yerine her zaman şifreli wss:// bağlantıyı tercih edin.

OCPP ile nasıl başlanır?

OCPP ile yönetilen ilk lokasyonunuzu planlıyorsanız şu adımları izleyin:

1. Donanımınızı kontrol edin. Şarj cihazının hangi OCPP sürümünü ve TLS'i destekleyip desteklemediğini teknik föyden doğrulayın.
2. Bir CSMS seçin. Cihazlarınızın sürümlerini desteklediğinden ve iş modelinize uyduğundan emin olun.
3. Bağlantı bilgilerinizi alın. CSMS bir sunucu adresi verir; her şarj cihazı için bir şarj noktası kimliği seçer ya da size verilir.
4. Şarj cihazını yapılandırın. Adresi, kimliği ve varsa parolayı cihazın web arayüzüne ya da kurulum uygulamasına girin.
5. Test edin. BootNotification'ın kabul edildiğini, heartbeat'lerin geldiğini ve konnektör durumunun doğru göründüğünü doğrulayın.

Yapılandırmanın adım adım anlatımı için şarj cihazını OCPP sunucusuna bağlama rehberimize göz atın. Üreticy'de her müşteriye kişisel bir OCPP adresi verilir; bilinmeyen bir kimlikle bağlanan cihaz "beklemede" olarak listelenir ve tek tıkla hesabınıza eklenebilir.

Sıkça sorulan sorular

Şarj cihazlarınızı bağlamaya hazır mısınız? 1.6J, 2.0.1 ve 2.1 desteği, konnektör başına fiyatlandırma ve şarj gelirinizden komisyon almayan Üreticy OCPP yazılımını keşfedin.